Göbeklitepe Hakkında Bilmeniz Gereken 14 Şey

Dünyanın en eski ilk tapınağı insanlık tarihi hakkında tüm bildiklerimizi değiştiriyor.

Yayın Tarihi: 30 Kasım 2020Görüntülenme: 5425
kapakd.JPG

Göbeklitepe insanlık tarihi hakkında bilinen tüm gerçekleri değiştirdi. Göbeklitepe kazıları insanların günlük yaşam tarzlarından din ile ilgili normlarına kadar her şeyin yeni baştan düşünülmesini sağladı. Bu araştırma, günümüzün tarih ve dinler tarihi algısını ortaya koymaktadır. Pek çok insanın henüz yeni haberdar olduğu Göbeklitepe'deki kazılar ve arkeolojik çalışmalar 1995 yılından beri Urfa Göbeklitepe'de devam ediyor.

Göbeklitepe ne zaman yapıldı diye merak edenler için kesin bir şey ortaya konamasa da M.Ö.10.000'de olduğunu düşünülüyor.

Burası dünya tarihinin en eski ve en büyük ibadet merkezidir.

Göbeklitepe İngiltere'deki Stonehenge'den 7000, piramitlerden 7500 yıl daha eskidir. Ayrıca araştırmada Göbeklitepe buğdayı da bulunuyor ve bu bilgi bize gösteriyor ki, bu toplulukta insanlar yerleşik hayata başlıyor. İnşa tarihinden itibaren 1000 yıl sonra insanlar tarafından gömülen bu yer ve bu efsanevi tapınak yeniden gün ışığına çıkarıldı.

Gruppal GAP turları ile fiyat ve hizmet garantisi eşliğinde İstanbul'dan Göbeklitepe'ye harika bir gezi yapın!

1. Göbeklitepe'nin Coğrafi Konumu

konumm.jpg

Göbeklitepe nerede diye çok merak ediliyor. Bu tarihi bölgenin konumu Şanlıurfa Örencik köyünün 20 kilometre kuzeydoğusunda yer alıyor. Göbeklitepe mevki 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğinde geniş görüş alanına sahip.

2. Tarihin En Büyük ve En Eski Tapınağı

iikiii.jpg

Göbeklitepe hangi döneme ait derseniz Neolitik döneme aittir. Göbeklitepe dünyadaki ilk tapınak için çok önemli olduğundan ilk inancın merkezidir. Araştırmacılar bu yerde 20 tapınak tespit ediyor ve sadece 6 tapınak ortaya çıkıyor.

3. En Eski Eserden 7500 Yıl Daha Eski

uccc.jpg

Göbeklitepe, bilinen tüm yapılardan ve tapınaklardan çok daha eski ve yaşlıdır. Göbeklitepe'nin keşfine kadar bilinen en eski tapınak Malta'da bulunuyordu ve 5000 yaşındaydı. Ayrıca, Göbeklitepe İngiltere'deki Stonehenge'den 7000 ve Mısır'ın en eski Mısır Piramitleri'nden 7500 yıl daha önce yapılmıştır.

4. Kayalar Göbeklitepe'ye Nasıl Taşındı?

dorttt.jpg

Göbeklitepe'nin kurulduğu dönemde insanlar küçük gruplar halinde yaşıyor, bitki topluyor ve hayvan avlıyordu. Kayalık bölgelerden, büyük sütunları ve ağır taşları nasıl taşıdıkları; 2 kilometre el arabası ve yük hayvanı olmadan bu bölgeye nasıl getirdikleri ve Göbeklitepe'ye bu tapınakları nasıl inşa ettikleri bugün bile gizemini koruyor.

5. Taş Üstündeki Kabartma Hayvan Figürleri

bess.jpg

Göbeklitepe'deki taşların üzerinde bulunan hayvan figürleri o dönemdeki insanların sanatsal bilgisi ve yeteneğini de ortaya koyuyor. 

Göbeklitepe'deki sütunların üzerinde hayvan kabartmaları var. Bu da dönem insanının tkileyici bir şekilde farklı bir sanatsal bakış açısını yansıtır. Taşlara oyulmuş akrep, tilki, boğa, yılan, yaban domuzu, aslan ve yaban ördeği figürleri bugün çok net görülebilmektedir. Bazı arkeologlara göre bu hayvan figürleri tapınağı ziyaret eden farklı kabilelerin sembolleri olarak tanımlanıyor.

6. Buğdayın Atası Göbeklitepe'de

altii.jpg

Bölgede yapılan araştırmalar sonucunda önemli bir kültür bitkisi olan buğdayın atası, yüzlerce genetik varyasyona sahip, ilk olarak Göbeklitepe eteklerinde yetiştirildi. Bu da buğdayın tarihi hakkında bilinenleri değiştirdi. 

7. T Kolonunda 3 Boyutlu Aslan Figürü

yedii.jpg

Arkeologlar, 3 ila 6 metre arasında değişen T şeklindeki sütunların stilize edilmiş insan figürleri olduğunu düşünüyor.

Sütuna yansıyan diğer figürlerden farklı olarak aşağıya doğru tasvir edilen 3 boyutlu aslan kabartması dikkat çekici bir kabartma oluyor. Bu ve diğer aslan figürleri, Neolitik dönemde Anadolu'da aslanların yaşama olasılığını güçlendirmektedir. İnsanları temsil eden T sütunun ağırlıkları 40 ila 60 ton arasında değişmektedir.

8. Göbeklitepe Nasıl Bulundu?

sekizzz.jpg

Mahmut Kılıç ismindeki bir vatandaş, tarlaları sürerken oyulmuş bir taş bulur ve 1983 yılında bu oyulmuş taşı müzeye götürür. Önce parça sıradan bir arkeolojik buluntu gibi sergilenmiştir. 1993 yılında, İstanbul Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi, bölge için işbirliği yapıp bölgeyi incelese de çalışmalara başlanmamıştı. 

9. Çalışmalar 1995'te Başlıyor

dokuzz.jpg

Şanlıurfa Müzesi başkanlığında ve Prof. Dr. Klaus Schmidt'in bilimsel danışmanlığında Göbeklitepe kazıları 1994-14995 yıllarında başladı. Klaus Schmidt, 2007 yılında kazı başkanı olarak atandı.

10. Tarihi Tapınakta Tarihi Hırsızlık

onn.jpg

Göbeklitepe'de hırsızlık olduğunu biliyor muydunuz? Evet, 2010 yılında kazıdan iki gün sonra kazı alanından insan başı heykelinin üzerindeki 40 santimetre boyunda 25-30 kilogramlık taş ve hayvan figürleri çalındı.

11. Bira İçin Çiftçilik!

onbirr.jpg

Göbeklitepe'deki bulgular, Taş Devri insanlarının bira içtiğini gösteriyor. Kazılarda, 160 litrelik en büyük kapasiteli kireç taşına oyulmuş altı bira fıçı araştırmacısı bulundu.

Klaus Schmidt, bulguların ışığında, insanların ekmek için değil, Urfa'da ilk kez bira için çiftçilik yapmaya başladığını düşünüyor.

12. Sıvı Kullanılarak Yapılan Törenler

Arkeologlar, tapınak kalıntılarının tabanının sıvı geçirmez hale getirildiğini söylüyor. Bu tasarım, bir sıvı (kan, su, alkol vb.) eşliğinde tören yaptıklarını göstereiyor olabilir.

13. Tarımla Değil Tapınakla Gelen Yerleşik Yaşam

Göbeklitepe bize yerleşik yaşamın tarih derslerimiz gibi tarımla başlamadığını gösteriyor.

Kazı Başkanı Schmidt'e göre avcı ve toplayıcı topluluklar her zaman Göbeklitepe gibi dini merkezlerde bir araya geliyor ve yerleşik hayata başlıyorlar. Büyük topluluklar ibadet merkezine yakın olmak isterler ve ihtiyaçlarını karşılayamazlar, bu yüzden tarımsal faaliyetlere başlarlar. Bu bilgi, "Tarımsal faaliyetler yerleşik yaşam getirmedi, ibadet merkezine yakın kalma arzusu tarımsal faaliyetlere başlanmasına neden oldu" demektedir.

14. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde Göbeklitepe

Prof. Dr. Klaus Schmidt
Prof. Dr. Klaus Schmidt

Göbeklitepe, 2011 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır.